Kiểm định thang máy bao lâu một lần? Những vấn đề cần hiểu đúng để đảm bảo an toàn vận hành

Trong các công trình hiện đại, thang máy không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là một thiết bị kỹ thuật có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn. Quá trình vận hành liên tục mỗi ngày, chịu tải lớn và phụ thuộc vào nhiều hệ thống cơ - điện - điều khiển khiến thang máy luôn tiềm ẩn rủi ro nếu không được giám sát đúng cách. Chính vì vậy, câu hỏi “Kiểm định thang máy bao lâu một lần” ngày càng được các chủ đầu tư, ban quản lý tòa nhà và hộ gia đình quan tâm. Việc kiểm định không đơn thuần mang tính thủ tục, mà là cơ sở để đánh giá tình trạng kỹ thuật, mức độ an toàn và sự phù hợp của thang máy với các quy chuẩn hiện hành. Hiểu đúng bản chất và yêu cầu kiểm định là bước đầu để đảm bảo thang máy vận hành ổn định, an toàn và lâu dài.

I. Kiểm định thang máy là gì?

Kiểm định thang máy là hoạt động đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn của thang máy theo các quy chuẩn, tiêu chuẩn do cơ quan nhà nước ban hành. Quá trình này được thực hiện bởi đơn vị kiểm định đủ điều kiện pháp lý, nhằm xác định thang máy có đáp ứng yêu cầu an toàn trước khi đưa vào sử dụng và trong suốt quá trình vận hành hay không.

Khác với bảo trì hay sửa chữa, kiểm định không nhằm mục đích khắc phục hỏng hóc mà tập trung vào việc kiểm tra, đo đạc, thử tải và đối chiếu các thông số kỹ thuật thực tế với tiêu chuẩn an toàn hiện hành. Nội dung kiểm định thường bao gồm hệ thống cơ khí, điện - điều khiển, thiết bị an toàn, hệ thống cứu hộ và khả năng vận hành ổn định của thang máy.

Thang máy là thiết bị vận chuyển người và hàng hóa theo phương thẳng đứng, hoạt động với tần suất cao và liên quan trực tiếp đến an toàn con người. Vì vậy, kiểm định thang máy không phải là thủ tục hình thức mà là yêu cầu bắt buộc nhằm phòng ngừa rủi ro, phát hiện sớm nguy cơ mất an toàn và đảm bảo thang máy được phép vận hành hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm: Quy trình bảo trì thang máy Fuji - Yếu tố cốt lõi đảm bảo an toàn và tuổi thọ thiết bị

II. Quy định pháp lý về kiểm định thang máy hiện hành

Tại Việt Nam, thang máy được xếp vào nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Việc kiểm định thang máy là nghĩa vụ bắt buộc, được quy định rõ trong hệ thống văn bản pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.

Căn cứ pháp lý quan trọng nhất là Thông tư số 36/2019/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Thông tư này ban hành danh mục các loại máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, trong đó có thang máy và thang cuốn. Theo quy định, thang máy bắt buộc phải được kiểm định kỹ thuật an toàn trước khi đưa vào sử dụng và kiểm định định kỳ trong quá trình vận hành. Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH có hiệu lực từ ngày 01/03/2020 và thay thế Thông tư 53/2016/TT-BLĐTBXH.

Bên cạnh đó, Thông tư 12/2021/TT-BLĐTBXH quy định chi tiết về thời hạn và chu kỳ kiểm định kỹ thuật an toàn đối với các thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt, trong đó nêu rõ chu kỳ kiểm định áp dụng cho từng loại thang máy theo môi trường và thời gian sử dụng.

Về mặt kỹ thuật, công tác kiểm định thang máy phải tuân thủ các quy chuẩn và tiêu chuẩn quốc gia như:

• QCVN 02:2019/BLĐTBXH - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn thang máy điện;

• TCVN 6904:2001 - Phương pháp thử và yêu cầu an toàn về cấu tạo, lắp đặt;

• TCVN 7628:2007 (ISO 4190) - Yêu cầu lắp đặt thang máy;

• TCVN 5867:2009 - Yêu cầu an toàn đối với cabin, đối trọng và ray dẫn hướng;

• TCVN 9358:2012 - Hệ thống nối đất cho công trình;

• TCVN 9385:2012 - Chống sét cho công trình xây dựng.

Theo các quy định này, trách nhiệm thực hiện kiểm định thuộc về chủ đầu tư, đơn vị quản lý hoặc cá nhân sử dụng thang máy. Việc không kiểm định hoặc sử dụng thang máy khi chưa đạt kiểm định đều bị xem là vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính nghiêm khắc.

Bên cạnh câu hỏi kiểm định thang máy bao lâu một lần, một yếu tố không thể tách rời là tiêu chuẩn thang máy đang được áp dụng trong quá trình lắp đặt và vận hành. Tiêu chuẩn thang máy là tập hợp các quy định kỹ thuật về thiết kế, lắp đặt, thử nghiệm và an toàn nhằm đảm bảo thang máy hoạt động ổn định, hạn chế rủi ro cho người sử dụng. Mọi hoạt động kiểm định kỹ thuật an toàn đều dựa trên các tiêu chuẩn và quy chuẩn này để đối chiếu, đánh giá mức độ phù hợp của thiết bị với yêu cầu pháp luật. Do đó, hiểu đúng và tuân thủ tiêu chuẩn thang máy không chỉ giúp quá trình kiểm định diễn ra thuận lợi mà còn là nền tảng để thang máy vận hành an toàn, bền bỉ trong suốt vòng đời sử dụng.

Có thể bạn quan tâm: Thang máy bị kẹt phải làm gì? Nhận diện rủi ro và hướng xử lý an toàn khi gặp sự cố

III. Kiểm định thang máy bao lâu một lần theo từng loại công trình?

Thời hạn kiểm định thang máy không áp dụng chung cho tất cả các công trình mà được quy định dựa trên mức độ sử dụng, môi trường vận hành và tuổi thọ thiết bị. Việc phân chia chu kỳ kiểm định theo từng nhóm công trình giúp cơ quan quản lý kiểm soát rủi ro sát thực tế hơn, đồng thời đảm bảo an toàn lâu dài cho người sử dụng.

Kiểm định 2 năm/lần đối với công trình có mật độ sử dụng cao

Chu kỳ kiểm định 2 năm/lần được áp dụng cho các công trình có tần suất sử dụng thang máy lớn và liên tục. Nhóm này bao gồm chung cư, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại, bệnh viện, khách sạn, nhà máy sản xuất và các khu vực công cộng.

Đặc điểm chung của các công trình này là số lượng người sử dụng đông, thang máy vận hành gần như suốt ngày và thường xuyên chịu tải lớn. Các hệ thống cơ khí, cáp kéo, phanh an toàn, cảm biến cửa và mạch điều khiển vì vậy cũng chịu mức hao mòn nhanh hơn so với thang máy gia đình. Việc kiểm định định kỳ 2 năm/lần giúp phát hiện sớm nguy cơ mất an toàn, kịp thời yêu cầu khắc phục trước khi xảy ra sự cố ảnh hưởng đến nhiều người.

Kiểm định 3 năm/lần đối với công trình sử dụng thông thường

Chu kỳ kiểm định 3 năm/lần áp dụng cho các công trình không thuộc nhóm có mật độ sử dụng cao. Đây thường là nhà ở riêng lẻ, công trình dân dụng quy mô nhỏ hoặc các khu vực có số lượng người sử dụng hạn chế.

Trong điều kiện vận hành ổn định, tần suất sử dụng thấp và được bảo trì đúng quy định, mức độ rủi ro của thang máy ở nhóm này thấp hơn. Tuy nhiên, kiểm định vẫn là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo thiết bị đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật. Việc kéo dài chu kỳ kiểm định không có nghĩa là được phép lơ là bảo trì, mà chỉ áp dụng khi thang máy vẫn duy trì trạng thái vận hành tốt và không phát sinh thay đổi kỹ thuật lớn.

Kiểm định 1 năm/lần đối với thang máy đã sử dụng trên 15 năm

Đối với thang máy có thời gian sử dụng trên 15 năm, chu kỳ kiểm định được rút ngắn xuống còn 1 năm/lần, bất kể thang được lắp đặt tại loại công trình nào. Đây là quy định mang tính phòng ngừa, xuất phát từ nguy cơ lão hóa vật liệu và suy giảm hiệu suất thiết bị theo thời gian.

Sau nhiều năm vận hành, các bộ phận như cáp kéo, phanh, ray dẫn hướng, hệ thống điện và linh kiện an toàn có thể xuống cấp dù vẫn hoạt động bình thường bên ngoài. Kiểm định hàng năm giúp đánh giá chính xác tình trạng kỹ thuật, từ đó đưa ra khuyến nghị sửa chữa, thay thế hoặc nâng cấp cần thiết nhằm đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

Các trường hợp phải kiểm định ngoài chu kỳ định kỳ

Ngoài kiểm định theo thời hạn nêu trên, thang máy còn phải thực hiện kiểm định trong các trường hợp đặc biệt. Bao gồm kiểm định lần đầu sau khi lắp đặt trước khi đưa vào sử dụng, và kiểm định bất thường sau khi thang máy được sửa chữa, cải tạo, nâng cấp hoặc khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý nhà nước.

Những trường hợp này nhằm đảm bảo rằng mọi thay đổi kỹ thuật đều được đánh giá lại về mức độ an toàn, tránh việc thang máy vận hành khi chưa được xác nhận đạt tiêu chuẩn. Đây là yêu cầu bắt buộc và không thể thay thế bằng bảo trì hay kiểm tra nội bộ.

IV. Các trường hợp bắt buộc phải kiểm định thang máy

Kiểm định thang máy không chỉ được thực hiện theo chu kỳ định sẵn mà còn bắt buộc trong một số thời điểm cụ thể liên quan trực tiếp đến tình trạng kỹ thuật và mức độ an toàn của thiết bị. Việc xác định đúng các trường hợp phải kiểm định giúp chủ đầu tư và đơn vị quản lý tránh rủi ro pháp lý, đồng thời đảm bảo thang máy chỉ được vận hành khi đạt yêu cầu an toàn.

Kiểm định lần đầu trước khi đưa vào sử dụng

Kiểm định lần đầu là bước bắt buộc đối với mọi thang máy sau khi hoàn tất lắp đặt và trước khi đưa vào vận hành chính thức. Mục đích của kiểm định lần đầu là đánh giá toàn diện tình trạng kỹ thuật an toàn của thang máy theo các quy chuẩn và tiêu chuẩn quốc gia hiện hành.

Trong giai đoạn này, thang máy sẽ được kiểm tra từ cấu trúc cơ khí, hệ thống điện - điều khiển, thiết bị an toàn đến khả năng vận hành thực tế thông qua thử tải. Chỉ khi kết quả kiểm định đạt yêu cầu và được cấp giấy chứng nhận hợp lệ, thang máy mới được phép đưa vào sử dụng. Việc bỏ qua hoặc trì hoãn kiểm định lần đầu được xem là hành vi vi phạm pháp luật và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.

Kiểm định định kỳ khi hết hiệu lực giấy chứng nhận

Sau khi thang máy được đưa vào sử dụng, giấy chứng nhận kiểm định chỉ có hiệu lực trong một khoảng thời gian nhất định theo quy định. Khi hết thời hạn này, thang máy bắt buộc phải được kiểm định lại để tiếp tục được phép vận hành.

Kiểm định định kỳ nhằm đánh giá mức độ hao mòn của thiết bị sau một thời gian sử dụng, đặc biệt là các bộ phận chịu lực và hệ thống an toàn. Dù thang máy vẫn hoạt động bình thường, việc hết hiệu lực kiểm định đồng nghĩa với việc thang máy không còn đủ điều kiện pháp lý để sử dụng. Nếu tiếp tục vận hành khi chưa kiểm định lại, chủ sở hữu hoặc đơn vị quản lý sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm khi xảy ra sự cố.

Kiểm định bất thường sau sửa chữa, cải tạo, nâng cấp hoặc theo yêu cầu cơ quan chức năng

Kiểm định bất thường được áp dụng trong các trường hợp thang máy có sự thay đổi về kết cấu hoặc hệ thống kỹ thuật ảnh hưởng đến an toàn. Bao gồm sửa chữa lớn, thay thế thiết bị chính, cải tạo, nâng cấp tốc độ, tải trọng hoặc hệ thống điều khiển.

Ngoài ra, thang máy cũng phải kiểm định bất thường khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý nhà nước hoặc sau khi xảy ra sự cố nghiêm trọng. Mục đích của kiểm định bất thường là xác nhận rằng các thay đổi kỹ thuật không làm phát sinh rủi ro mới và thang máy vẫn đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn an toàn. Đây là yêu cầu bắt buộc, không thể thay thế bằng kiểm tra nội bộ hay bảo trì thông thường.

V. Nếu không kiểm định thang máy đúng hạn sẽ xảy ra điều gì?

Việc không kiểm định thang máy đúng hạn không chỉ là vi phạm quy định pháp luật mà còn kéo theo nhiều hệ quả trực tiếp đến an toàn, tài chính và trách nhiệm pháp lý của chủ sở hữu công trình. Những rủi ro này thường không xuất hiện ngay lập tức nhưng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng nếu bị xem nhẹ.

Mất kiểm soát an toàn kỹ thuật trong quá trình vận hành

Khi thang máy không được kiểm định đúng hạn, tình trạng kỹ thuật của thiết bị không còn được đánh giá một cách độc lập và chính xác. Các nguy cơ tiềm ẩn như hao mòn cáp kéo, suy giảm hiệu quả phanh, lỗi cảm biến an toàn hoặc trục trặc hệ thống điện có thể không được phát hiện kịp thời.

Theo thời gian, những lỗi nhỏ tích tụ sẽ làm tăng nguy cơ sự cố trong quá trình vận hành. Người sử dụng là đối tượng chịu rủi ro trực tiếp, trong khi đơn vị quản lý không có cơ sở pháp lý để chứng minh thang máy đang ở trạng thái an toàn.

Gia tăng nguy cơ sự cố và tai nạn cho người sử dụng

Thang máy là thiết bị vận chuyển người theo phương thẳng đứng, chỉ một lỗi kỹ thuật cũng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng. Khi không kiểm định đúng hạn, nguy cơ kẹt thang, dừng tầng sai, mất an toàn cửa hoặc lỗi cứu hộ tự động sẽ tăng cao.

Đặc biệt tại các công trình đông người như chung cư, bệnh viện hay trung tâm thương mại, sự cố thang máy không chỉ ảnh hưởng đến một cá nhân mà còn tác động đến nhiều người cùng lúc. Việc không kiểm định khiến mọi rủi ro đều bị đẩy về phía người sử dụng.

Trách nhiệm pháp lý hoàn toàn thuộc về chủ sở hữu hoặc đơn vị quản lý

Trong trường hợp xảy ra sự cố khi thang máy chưa được kiểm định hoặc giấy chứng nhận đã hết hiệu lực, chủ sở hữu và đơn vị quản lý sẽ phải chịu toàn bộ trách nhiệm pháp lý. Điều này bao gồm trách nhiệm dân sự, hành chính và thậm chí hình sự nếu hậu quả nghiêm trọng.

Việc không có giấy chứng nhận kiểm định hợp lệ đồng nghĩa với việc không có căn cứ chứng minh thang máy đủ điều kiện an toàn để vận hành. Mọi rủi ro phát sinh đều không thể chuyển giao trách nhiệm cho đơn vị cung cấp hay bảo trì.

Bị xử phạt hành chính và buộc dừng vận hành thang máy

Theo quy định hiện hành, hành vi không kiểm định thang máy hoặc sử dụng thang máy khi chưa đạt kiểm định có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt tăng dần tùy theo mức độ vi phạm. Trong các trường hợp nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể yêu cầu dừng hoạt động thang máy cho đến khi hoàn tất kiểm định.

Việc bị buộc dừng vận hành không chỉ gây gián đoạn sinh hoạt và hoạt động kinh doanh mà còn làm phát sinh chi phí khắc phục, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của chủ đầu tư và đơn vị quản lý công trình.

VI. HNEE - Đơn vị đồng hành cùng công trình trong suốt vòng đời thang máy 

Vòng đời của một thang máy không chỉ dừng lại ở khâu lắp đặt mà kéo dài xuyên suốt nhiều năm vận hành, bảo trì và kiểm soát an toàn. Trong suốt quá trình đó, việc tuân thủ kiểm định định kỳ và duy trì trạng thái kỹ thuật ổn định là yếu tố then chốt. HNEE định hướng vai trò của mình là đơn vị đồng hành cùng khách hàng trong toàn bộ vòng đời thang máy, từ thiết kế đến vận hành lâu dài.

Trước khi bàn giao, mỗi thang máy do HNEE lắp đặt đều được kiểm soát nghiêm ngặt về mặt kỹ thuật. Các hạng mục cơ khí như cáp kéo, rail dẫn hướng, đối trọng được kiểm tra theo thông số chuẩn. Hệ thống điện, điều khiển và thiết bị an toàn được thử nghiệm nhiều lần trong điều kiện vận hành thực tế, kết hợp thử tải để đảm bảo độ ổn định và an toàn.

Trong quá trình sử dụng, HNEE chú trọng công tác bảo trì định kỳ nhằm duy trì tình trạng kỹ thuật tốt nhất cho thang máy. Việc bảo trì đúng quy trình giúp thang máy luôn sẵn sàng cho các đợt kiểm định định kỳ, hạn chế phát sinh lỗi và kéo dài tuổi thọ thiết bị. Đồng thời, đội ngũ kỹ thuật luôn sẵn sàng hỗ trợ khi khách hàng cần tư vấn hoặc kiểm tra bất thường.

Với HNEE, kiểm định không phải là áp lực hay thủ tục đối phó, mà là một phần trong chiến lược đảm bảo an toàn dài hạn cho công trình. Mục tiêu mà HNEE hướng tới không chỉ là thang máy vận hành êm ái, mà còn là cảm giác an tâm của người sử dụng trong từng chuyến đi. Chính sự đồng hành bền bỉ đó giúp HNEE trở thành lựa chọn đáng tin cậy cho các công trình đề cao yếu tố an toàn và giá trị sử dụng lâu dài.

Thông tin liên hệ HNEE:

• Hotline: 0935079666

• Tel CN Hà Nội: 024 39 138 999

• Tel CN HCM: 028 38 828 838

• Email: hanoielevator@hnee.com.vn

• Website: https://hnee.com.vn

Lời kết

Trong bài viết trên, HNEE đã giải đáp kiểm định thang máy bao lâu một lần. Thực hiện kiểm định thang máy đúng quy định không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn trực tiếp bảo vệ con người, tài sản và uy tín của chủ sở hữu công trình. Trong bối cảnh tiêu chuẩn an toàn ngày càng được siết chặt, việc lựa chọn đơn vị tư vấn, lắp đặt và đồng hành kỹ thuật ngay từ đầu đóng vai trò then chốt. HNEE hiểu rằng kiểm định không phải là điểm kết thúc, mà là một phần trong chuỗi quản lý an toàn xuyên suốt vòng đời thang máy. Với quy trình kỹ thuật chặt chẽ, chú trọng kiểm soát chất lượng, bảo trì định kỳ và hỗ trợ kịp thời, HNEE hướng đến việc giúp khách hàng chủ động trong công tác kiểm định, vận hành và duy trì sự an tâm lâu dài. An toàn không đến từ may mắn, mà từ những tiêu chuẩn được thực hiện nghiêm túc ngay từ hôm nay.

Những câu hỏi liên quan: Kiểm định thang máy bao lâu một lần?

1. Thời hạn kiểm định thang máy được tính từ ngày nào?

Thời hạn kiểm định thang máy được tính từ ngày ghi trên giấy chứng nhận kiểm định kỹ thuật an toàn gần nhất, không phụ thuộc vào ngày lắp đặt hay ngày bắt đầu sử dụng. Khi hết hiệu lực ghi trên chứng nhận, thang máy bắt buộc phải được kiểm định lại trước khi tiếp tục vận hành hợp pháp.

2. Thang máy vẫn hoạt động bình thường có cần kiểm định đúng hạn không?

Có. Dù thang máy vận hành ổn định, không xảy ra sự cố, vẫn bắt buộc kiểm định đúng chu kỳ theo quy định pháp luật. Kiểm định nhằm đánh giá rủi ro tiềm ẩn và mức độ an toàn tổng thể, không chỉ dựa trên biểu hiện bên ngoài hay cảm nhận của người sử dụng.

3. Giấy chứng nhận kiểm định thang máy có giá trị pháp lý như thế nào?

Giấy chứng nhận kiểm định là căn cứ pháp lý chứng minh thang máy đủ điều kiện an toàn để sử dụng. Đây là tài liệu bắt buộc khi cơ quan chức năng kiểm tra, nghiệm thu công trình hoặc xử lý sự cố. Không có giấy chứng nhận hợp lệ, thang máy được xem là chưa đủ điều kiện vận hành.

4. Kiểm định thang máy có thay thế cho bảo trì định kỳ không?

Không. Kiểm định và bảo trì là hai hoạt động khác nhau. Kiểm định nhằm đánh giá mức độ an toàn tại một thời điểm cụ thể theo quy chuẩn, còn bảo trì là công việc kỹ thuật định kỳ để duy trì trạng thái vận hành ổn định. Thang máy muốn an toàn lâu dài cần thực hiện song song cả hai.

5. Ai chịu trách nhiệm tổ chức kiểm định thang máy?

Trách nhiệm tổ chức kiểm định thuộc về chủ sở hữu hoặc đơn vị quản lý, vận hành thang máy. Với nhà chung cư, thường là ban quản lý hoặc chủ đầu tư. Việc chậm hoặc không thực hiện kiểm định đúng hạn sẽ khiến đơn vị quản lý phải chịu trách nhiệm pháp lý nếu xảy ra sự cố.