Thang máy bị kẹt phải làm gì? Nhận diện rủi ro và hướng xử lý an toàn khi gặp sự cố

Trong quá trình đô thị hóa và gia tăng các công trình cao tầng, thang máy đã trở thành phương tiện di chuyển thiết yếu trong đời sống hiện đại. Tuy nhiên, song hành với sự tiện lợi đó là những nỗi lo liên quan đến an toàn vận hành, đặc biệt là tình huống thang máy dừng đột ngột hoặc không hoạt động như bình thường. Thực tế cho thấy, không ít người cảm thấy hoang mang, lo sợ khi gặp sự cố, dù chưa hiểu rõ bản chất kỹ thuật của hiện tượng này. Việc thiếu thông tin chính xác dễ dẫn đến phản ứng sai cách, làm gia tăng rủi ro không đáng có. Chính vì vậy, chủ đề thang máy bị kẹt phải làm gì ngày càng được quan tâm, không chỉ ở góc độ người sử dụng mà còn trong công tác quản lý, bảo trì và vận hành thang máy an toàn, bền vững. Theo dõi bài viết dưới đây của HNEE để tìm hiểu chi tiết!

I. Kẹt thang máy có nguy hiểm không?

Kẹt thang máy là tình huống khiến nhiều người lo lắng, tuy nhiên trên thực tế, đây không phải là sự cố quá nguy hiểm như những gì thường được suy diễn. Phần lớn các trường hợp kẹt thang máy không gây thiệt hại về người, nếu người bên trong giữ được bình tĩnh và xử lý đúng cách. Hai nỗi lo phổ biến nhất khi bị kẹt thang là ngạt thở và rơi tự do, nhưng cả hai khả năng này đều rất hiếm khi xảy ra với thang máy hiện đại.

Về nguy cơ ngạt khí, các thang máy đang được sử dụng hiện nay đều có khe thông gió tự nhiên hoặc quạt thông gió cưỡng bức trong cabin. Không khí vẫn lưu thông liên tục qua các khe hở kỹ thuật, nên hiện tượng thiếu oxy gần như không xảy ra, kể cả khi thang bị dừng trong thời gian dài.

Đối với nguy cơ rơi tự do, xác suất này được đánh giá là cực kỳ thấp. Thang máy hiện đại vận hành dựa trên các công nghệ an toàn như cáp kéo nhiều sợi kết hợp phanh cơ và phanh điện, thủy lực không dùng cáp, hoặc trục vít ăn khớp cơ học. Các hệ thống này đều được thiết kế để ngăn chặn cabin rơi tự do ngay cả khi xảy ra sự cố kỹ thuật.

Thực tế cho thấy, nguy hiểm lớn nhất khi kẹt thang máy không đến từ thiết bị, mà đến từ tâm lý hoảng loạn và hành vi xử lý sai cách như cố cạy cửa, trèo ra ngoài khi cabin chưa dừng đúng tầng. Vì vậy, hiểu đúng bản chất của sự cố là yếu tố quan trọng giúp đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

II. Nguyên nhân phổ biến khiến thang máy bị kẹt

Sự cố kẹt thang máy không xảy ra ngẫu nhiên mà thường bắt nguồn từ những nguyên nhân kỹ thuật và thói quen sử dụng cụ thể. Việc hiểu rõ các nguyên nhân phổ biến giúp người dùng chủ động phòng tránh và đơn vị quản lý kịp thời kiểm soát rủi ro trong quá trình vận hành.

Lỗi hệ thống cảm biến cửa thang máy (photocell)

Cảm biến cửa thang máy, hay còn gọi là photocell, là bộ phận có nhiệm vụ phát hiện vật cản tại khu vực cửa cabin và cửa tầng. Hệ thống này thường gồm hai thanh cảm biến hồng ngoại lắp đối diện nhau, giúp thang máy nhận biết khi có người hoặc vật chắn cửa để ngăn thang đóng lại. Khi photocell hoạt động không ổn định, thang máy có thể không nhận diện đúng trạng thái cửa, dẫn đến việc dừng đột ngột hoặc không thể tiếp tục vận hành.

Nguyên nhân gây lỗi photocell thường đến từ việc thiết bị sử dụng lâu năm nhưng không được bảo dưỡng định kỳ, bụi bẩn che khuất mắt cảm biến, hoặc cửa thang bị cong vênh do va đập khiến hai đầu cảm biến lệch trục. Ngoài ra, hiện tượng chập điện hoặc đứt tín hiệu cũng khiến hệ thống hiểu nhầm rằng cửa đang có vật cản, từ đó khóa toàn bộ hoạt động của thang và gây kẹt cabin.

Thang máy quá tải - Lỗi cảm biến trọng lượng

Cảm biến trọng lượng có chức năng đo tải trọng thực tế trong cabin và so sánh với tải trọng cho phép. Khi tải vượt ngưỡng an toàn, cảm biến sẽ gửi tín hiệu về bộ điều khiển để ngăn thang máy di chuyển, nhằm tránh nguy cơ hư hỏng cơ khí hoặc mất an toàn. Trong nhiều trường hợp, người dùng không để ý đến cảnh báo quá tải, khiến thang máy bị dừng lại và không thể tiếp tục hành trình.

Ngoài yếu tố sử dụng quá tải, cảm biến trọng lượng cũng có thể gặp lỗi kỹ thuật do xuống cấp theo thời gian, lệch chuẩn đo hoặc hỏng linh kiện. Khi đó, thang máy có thể hiểu sai tải trọng thực tế, ngay cả khi số người trong cabin vẫn nằm trong giới hạn cho phép. Đây là nguyên nhân khá phổ biến gây kẹt thang, đặc biệt ở các công trình không được kiểm tra và hiệu chỉnh cảm biến định kỳ.

Lỗi cảm biến dừng tầng và hiện tượng xung nhiễu tín hiệu

Cảm biến dừng tầng đóng vai trò xác định chính xác vị trí cabin so với sàn tầng, đảm bảo thang máy dừng đúng cao độ khi mở cửa. Khi cảm biến này hoạt động không chính xác, cabin có thể dừng lệch tầng hoặc không được phép mở cửa, dẫn đến tình trạng kẹt thang.

Một trong những nguyên nhân chính gây lỗi cảm biến dừng tầng là xung nhiễu tín hiệu điện từ. Hiện tượng này thường xuất hiện ở các thang máy lâu ngày chưa được bảo trì, hệ thống dây tín hiệu bị lão hóa hoặc tiếp xúc kém. Khi tín hiệu truyền về bộ điều khiển không ổn định, thang máy sẽ tự động ngừng hoạt động để đảm bảo an toàn, dù thực tế không có sự cố cơ khí nghiêm trọng.

Hệ thống cứu hộ tự động ARD không hoạt động

ARD (Automatic Rescue Device) là hệ thống cứu hộ tự động giúp thang máy đưa cabin về tầng gần nhất khi mất điện đột ngột. Nếu ARD không hoạt động, thang máy sẽ dừng giữa chừng và giữ nguyên trạng thái, gây kẹt người bên trong cabin.

Nguyên nhân phổ biến khiến ARD hư hỏng là do bộ lưu điện UPS không được xả và sạc định kỳ, dẫn đến chai pin hoặc giảm hiệu suất. Trong nhiều công trình, ARD tồn tại nhưng không được kiểm tra thường xuyên, chỉ phát hiện lỗi khi sự cố mất điện xảy ra. Khi đó, hệ thống không đủ năng lượng để vận hành cứu hộ, làm tăng thời gian kẹt thang và gây tâm lý hoang mang cho người sử dụng.

Cửa tầng và cửa cabin gặp lỗi cơ khí

Theo nhiều nghiên cứu an toàn thang máy, lỗi liên quan đến cửa thang chiếm tỷ lệ cao trong các sự cố kẹt thang. Cửa cabin và cửa tầng cần vận hành đồng bộ, chính xác để đảm bảo thang máy hoạt động trơn tru. Khi cửa bị cong vênh, lệch ray, mòn bánh xe hoặc lắp đặt sai kỹ thuật, hệ thống sẽ không cho phép thang di chuyển.

Bên cạnh đó, việc không vệ sinh và bôi trơn định kỳ khiến bụi bẩn, dị vật tích tụ trong ray cửa, làm quá trình đóng mở trở nên nặng nề hoặc bị kẹt. Khi bộ điều khiển phát hiện cửa không đóng kín hoàn toàn, thang máy sẽ tự động dừng để tránh rủi ro, dẫn đến hiện tượng kẹt cabin.

Sử dụng thang máy không đúng quy định an toàn

Yếu tố con người là một trong những nguyên nhân khách quan nhưng rất phổ biến gây kẹt thang máy. Các hành vi như ấn nhiều nút cùng lúc, cố tình chặn cửa, để thang đóng mở liên tục, hoặc thử các nút khẩn cấp khi không cần thiết đều gây ảnh hưởng đến hệ thống điều khiển.

Việc sử dụng thang máy sai quy định không chỉ làm giảm tuổi thọ thiết bị, mà còn khiến hệ thống hiểu nhầm trạng thái vận hành và tự động dừng hoạt động. Trong môi trường đông người như chung cư hoặc tòa nhà văn phòng, những thói quen này nếu lặp lại thường xuyên sẽ làm gia tăng đáng kể nguy cơ kẹt thang.

Vật cản tại cửa và sàn cabin

Trong quá trình sử dụng, các vật dụng như túi xách, xe đẩy, đồ nội thất hoặc rác nhỏ có thể vô tình mắc vào cửa hoặc sàn cabin. Khi hệ thống cảm biến phát hiện vật cản, thang máy sẽ tạm ngừng hoạt động để đảm bảo an toàn. Đây là phản ứng đúng của hệ thống bảo vệ.

Tuy nhiên, ở những thang máy có cảm biến xuống cấp hoặc bị biến dạng do va chạm, việc nhận diện vật cản có thể không chính xác. Khi đó, thang máy vẫn cố vận hành trong khi cửa hoặc sàn không ở trạng thái an toàn, dễ dẫn đến kẹt thang hoặc lỗi vận hành nghiêm trọng hơn.

Van xả dầu thủy lực bị tắc ở thang máy thủy lực

Đối với thang máy thủy lực, van xả dầu đóng vai trò điều tiết áp suất trong hệ thống. Khi van xả bị tắc do dầu thủy lực kém chất lượng hoặc không được thay định kỳ, áp suất trong đường ống có thể tăng hoặc giảm bất thường.

Nếu áp suất không đủ để đẩy piston, cabin sẽ không thể di chuyển và bị dừng giữa chừng. Trường hợp này thường xảy ra âm thầm, khó nhận biết trước, nhưng lại là nguyên nhân kỹ thuật đặc thù gây kẹt thang ở các hệ thống thủy lực đã vận hành lâu năm mà không được bảo dưỡng đúng chuẩn.

III. Thang máy bị kẹt phải làm gì?

Khi thang máy bị kẹt, yếu tố quan trọng nhất không nằm ở tốc độ thoát ra ngoài mà ở cách người bên trong phản ứng với sự cố. Phần lớn các tai nạn phát sinh không đến từ thiết bị, mà từ hành vi xử lý sai cách. Việc nắm rõ những bước cần làm sẽ giúp đảm bảo an toàn cho bản thân và những người đi cùng.

Giữ bình tĩnh và ổn định tâm lý

Ngay khi thang máy dừng đột ngột, điều đầu tiên cần làm là giữ bình tĩnh. Hoảng loạn có thể khiến nhịp thở tăng nhanh, gây mệt mỏi, choáng váng và làm giảm khả năng xử lý tình huống. Trên thực tế, cabin thang máy vẫn có đủ không khí lưu thông, nên không cần lo lắng về việc thiếu oxy. Việc giữ tâm lý ổn định giúp bạn suy nghĩ rõ ràng, giao tiếp hiệu quả và tránh những hành động nguy hiểm như cạy cửa hoặc trèo ra ngoài.

Tuyệt đối không cố mở cửa cabin

Một trong những sai lầm nghiêm trọng nhất khi thang máy bị kẹt là cố gắng cạy hoặc mở cửa cabin bằng tay. Ở thời điểm xảy ra sự cố, cabin có thể đang dừng lệch tầng, việc mở cửa có nguy cơ khiến người bên trong bước hụt hoặc rơi xuống giếng thang. Ngay cả khi cửa có thể mở hé, bạn cũng không nên tự ý thoát ra nếu chưa chắc chắn sàn cabin và sàn tầng đã khớp hoàn toàn. Đây là nguyên tắc an toàn cơ bản nhưng thường bị bỏ qua do tâm lý nôn nóng.

Sử dụng nút ALARM hoặc INTERCOM trong cabin

Hầu hết các thang máy hiện đại đều được trang bị nút báo động (ALARM) và hệ thống liên lạc nội bộ (INTERCOM). Khi gặp sự cố, hãy nhấn nút này và giữ trong vài giây để phát tín hiệu ra bên ngoài. Hệ thống sẽ kết nối trực tiếp với bộ phận bảo vệ, lễ tân hoặc kỹ thuật viên phụ trách thang máy. Việc thông báo sớm giúp đơn vị quản lý nắm được tình trạng và triển khai cứu hộ đúng quy trình.

Liên hệ đơn vị bảo trì hoặc ban quản lý tòa nhà

Trong trường hợp INTERCOM không hoạt động hoặc tín hiệu yếu, bạn có thể sử dụng điện thoại cá nhân để gọi cho ban quản lý tòa nhà hoặc đơn vị bảo trì thang máy. Khi liên hệ, cần cung cấp rõ thông tin như vị trí tòa nhà, số tầng nghi ngờ đang bị kẹt và số người trong cabin. Thông tin chính xác giúp kỹ thuật viên chuẩn bị phương án cứu hộ phù hợp và rút ngắn thời gian xử lý.

Giữ nguyên vị trí và chờ cứu hộ chuyên nghiệp

Sau khi đã liên hệ được bên hỗ trợ, việc cần làm tiếp theo là giữ nguyên vị trí và chờ cứu hộ. Thang máy được thiết kế với nhiều lớp bảo vệ an toàn, nên việc đứng yên trong cabin thường an toàn hơn nhiều so với việc tự ý thoát ra ngoài. Trong thời gian chờ, bạn nên đứng hoặc ngồi ổn định, tránh di chuyển nhiều gây mất sức, đồng thời trấn an những người đi cùng để giữ không khí bình tĩnh trong cabin.

Không để người không có chuyên môn tự cứu hộ

Một số trường hợp người bên ngoài cố gắng mở cửa tầng hoặc can thiệp thủ công để “giải cứu nhanh”. Tuy nhiên, nếu không có chuyên môn kỹ thuật, những hành động này có thể khiến cabin mất cân bằng hoặc trượt tầng, gây nguy hiểm nghiêm trọng. Việc cứu hộ thang máy cần được thực hiện bởi kỹ thuật viên được đào tạo, có đầy đủ công cụ và hiểu rõ cấu trúc hệ thống. Chờ đúng người, đúng quy trình luôn là lựa chọn an toàn nhất.

Trong bối cảnh thang máy ngày càng được sử dụng phổ biến tại nhà ở riêng lẻ, một yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro khi xảy ra sự cố chính là hệ thống cứu hộ tự động thang máy gia đình. Đây là giải pháp kỹ thuật được thiết kế nhằm đưa cabin về tầng gần nhất khi mất điện hoặc lỗi nguồn, giúp người bên trong không bị mắc kẹt kéo dài. Việc trang bị và duy trì hệ thống cứu hộ tự động hoạt động ổn định không chỉ nâng cao mức độ an toàn cho thang máy gia đình, mà còn đóng vai trò then chốt trong việc hạn chế tâm lý hoang mang và nguy cơ phát sinh sự cố thứ cấp khi thang máy dừng đột ngột.

IV. HNEE - Giải pháp thang máy an toàn và bền vững theo thời gian

An toàn thang máy không đến từ may mắn mà đến từ chất lượng thiết bị, quy trình kỹ thuật và sự nghiêm túc trong bảo trì. Với HNEE, an toàn luôn là tiêu chí được đặt lên hàng đầu trong mọi giai đoạn, từ tư vấn, lắp đặt đến vận hành lâu dài.

Trước khi bàn giao, mỗi thang máy đều trải qua quy trình kiểm tra và thử tải nghiêm ngặt. Các hạng mục cơ khí như cáp kéo, rail dẫn hướng, đối trọng được kiểm tra kỹ lưỡng để đảm bảo đúng thông số kỹ thuật. Hệ thống điện, cảm biến cửa, cảm biến quá tải và bộ cứu hộ tự động ARD được test nhiều lần trong điều kiện mô phỏng thực tế nhằm loại bỏ rủi ro tiềm ẩn.

Trong quá trình lắp đặt, đội ngũ kỹ sư HNEE giám sát xuyên suốt từng công đoạn, từ hố PIT, dựng rail đến căn chỉnh cabin và cửa tầng. Mỗi bước đều được thực hiện theo checklist chuẩn hóa, đảm bảo thang máy vận hành ổn định ngay từ những chuyến đi đầu tiên.

Sau khi đưa vào sử dụng, HNEE duy trì bảo trì định kỳ theo chu kỳ rõ ràng, giúp phát hiện sớm linh kiện hao mòn, cảm biến sai lệch hoặc dấu hiệu bất thường trong hệ thống. Việc bảo trì đúng chuẩn không chỉ giúp giảm nguy cơ kẹt thang máy mà còn kéo dài tuổi thọ thiết bị và tối ưu chi phí sửa chữa về lâu dài.

Với nhiều năm đồng hành cùng khách hàng, HNEE được đánh giá cao ở sự ổn định, ít lỗi vặt và phản hồi kỹ thuật kịp thời. Quan trọng hơn, mỗi giải pháp thang máy do HNEE cung cấp đều hướng đến cảm giác an tâm cho người sử dụng trong từng chuyến đi, không chỉ hôm nay mà trong suốt nhiều năm vận hành sau này.

Góc nhìn thực tế từ môi trường sử dụng thang máy hiện nay

Trong bối cảnh mật độ công trình ngày càng cao và thang máy được lắp đặt ở nhiều loại hình không gian khác nhau, điều kiện vận hành thực tế có ảnh hưởng trực tiếp đến nguy cơ xảy ra sự cố kẹt thang. Sự chênh lệch về chất lượng nguồn điện, môi trường nhiều bụi, độ ẩm cao hoặc tần suất sử dụng liên tục trong khung giờ cao điểm đều là những yếu tố tác động đến độ ổn định của hệ thống thang máy theo thời gian.

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, mô hình quản lý và thói quen sử dụng cũng đóng vai trò quan trọng. Ở những công trình chưa có quy trình kiểm tra định kỳ rõ ràng hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào xử lý sự cố khi phát sinh, nguy cơ kẹt thang máy thường cao hơn. Ngược lại, các công trình chú trọng giám sát vận hành, kiểm soát tải trọng và duy trì bảo trì đúng chu kỳ thường ghi nhận tỷ lệ sự cố thấp và thời gian xử lý nhanh hơn khi có vấn đề xảy ra.

Thực tế này cho thấy, việc hiểu đúng và chuẩn bị sẵn kiến thức về thang máy bị kẹt phải làm gì không chỉ dành cho người sử dụng, mà còn là một phần trong tư duy quản lý an toàn công trình. Khi thiết bị, con người và quy trình được kết nối chặt chẽ, rủi ro kẹt thang máy sẽ được kiểm soát ở mức thấp nhất, góp phần đảm bảo trải nghiệm di chuyển an toàn và ổn định lâu dài.

Thông tin liên hệ HNEE:

• Hotline: 0935079666

• Tel CN Hà Nội: 024 39 138 999

• Tel CN HCM: 028 38 828 838

• Email: hanoielevator@hnee.com.vn

• Website: https://hnee.com.vn

Lời kết

Nhìn một cách tổng thể, sự cố kẹt thang máy không đơn thuần là vấn đề ngẫu nhiên mà phản ánh trực tiếp chất lượng thiết bị, quy trình lắp đặt, kiểm định và bảo trì định kỳ. Việc trang bị kiến thức đúng về thang máy bị kẹt phải làm gì giúp người sử dụng chủ động hơn, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong những tình huống ngoài ý muốn. Về lâu dài, yếu tố then chốt vẫn nằm ở việc lựa chọn đơn vị tư vấn, lắp đặt và bảo trì thang máy có năng lực kỹ thuật và cam kết an toàn rõ ràng. Với định hướng đặt an toàn làm giá trị cốt lõi, HNEE không chỉ cung cấp giải pháp thang máy phù hợp cho từng công trình mà còn duy trì quy trình kiểm định nghiêm ngặt, bảo trì chuẩn hóa, đảm bảo mỗi chuyến đi luôn ổn định và an tâm theo thời gian.

Những câu hỏi liên quan: Thang máy bị kẹt phải làm gì?

1. Thang máy bị kẹt bao lâu thì được coi là nguy hiểm?

Thời gian bị kẹt thang máy thường không nguy hiểm nếu cabin thông gió tốt và người bên trong giữ bình tĩnh. Rủi ro chỉ tăng lên khi người bị kẹt hoảng loạn, có vấn đề sức khỏe hoặc cố gắng tự thoát ra ngoài. Vì vậy, điều quan trọng là liên hệ cứu hộ sớm và chờ xử lý đúng quy trình.

2. Trẻ em hoặc người lớn tuổi bị kẹt thang máy cần lưu ý gì đặc biệt?

Với trẻ em và người lớn tuổi, cần ưu tiên trấn an tâm lý, giúp họ ngồi ổn định và hít thở đều. Không để họ đứng sát cửa cabin hoặc tự ý thao tác nút bấm. Nếu liên lạc được với bên ngoài, nên thông báo rõ tình trạng sức khỏe để cứu hộ có phương án hỗ trợ phù hợp.

3. Thang máy bị kẹt có nên sử dụng điều hòa hoặc quạt trong cabin không?

Nếu cabin vẫn còn điện, hệ thống quạt hoặc điều hòa có thể tiếp tục hoạt động và không gây nguy hiểm. Tuy nhiên, người bị kẹt không cần điều chỉnh hay can thiệp vào các thiết bị này. Trong trường hợp mất điện hoàn toàn, cabin vẫn có khe thông gió tự nhiên đảm bảo không khí lưu thông.

4. Thang máy hay bị kẹt có phải dấu hiệu cần thay mới thiết bị?

Thang máy thường xuyên bị kẹt là dấu hiệu cho thấy hệ thống đang gặp vấn đề về bảo trì, linh kiện xuống cấp hoặc lắp đặt không còn phù hợp với tần suất sử dụng. Không phải lúc nào cũng cần thay mới toàn bộ, nhưng cần kiểm tra tổng thể để đánh giá khả năng nâng cấp hoặc cải tạo an toàn.

5. Làm thế nào để giảm nguy cơ kẹt thang máy trong quá trình sử dụng hàng ngày?

Người dùng nên tuân thủ tải trọng cho phép, không chặn cửa, không ấn nhiều nút cùng lúc và tránh để vật cản ở khu vực cửa cabin. Bên cạnh đó, việc bảo trì định kỳ bởi đơn vị chuyên môn giúp phát hiện sớm lỗi kỹ thuật, từ đó giảm đáng kể nguy cơ thang máy bị kẹt.